TYT Fizik Hareket Soruları: Grafiklerle Çözüm

Ana noktalar

• Hız-zaman grafiğinde alan yer değiştirmeyi, eğim ise ivmeyi verir; bu iki bilgi çoğu sorunun anahtarıdır. 2:20
• Ortalama sürat alınan yolun toplam zamana, ortalama hız ise toplam yer değiştirmenin toplam zamana bölünmesiyle bulunur; ceza sistemi bu yüzden sürat ölçer. 7:10
• Bir ifadeyi ancak verilen bilgilerden kesin doğru diye işaretle; çizimdeki bir olasılığa dayanarak karar verme. 4:55
• İvme-zaman grafiği cismin yönünü ya da hızını söylemez; yalnızca altta kalan alanla hızdaki değişimi (Δv) gösterir. 9:53
• Negatif ivme her zaman yavaşlama değildir; eksi yönde hızlanma da mümkündür, bu yüzden 'olabilir' sorularında her ihtimali düşün. 18:18

Çözümlü örnek: 100 m pistte t = 0 anında koşmaya başlayan Rasim, 10 s sonra bitiş çizgisinden geçmektedir. Hız-zaman grafiğinde 0-10 s arasındaki yer değiştirme kaç metredir?

• 1. Hız-zaman grafiğinde yer değiştirme, grafiğin altındaki alana eşittir. 18:08
• 2. Alan bir üçgendir: taban 10 s, yükseklik 20 m/s; Δx = 20 · 10 / 2. 18:10
• 3. Sonuç: Δx = 100 m. 18:16
• Cevap: 100 m

Koşullar

• Konum-zaman grafiğinin eğimi — Eğim hızı verir; eğim sabitse hız sabittir. 17:33
• Hız-zaman grafiğinin eğimi — Eğim ivmeyi verir; v'yi t'ye bölmek ivmeyi bulmak demektir. 10:09
• Hız-zaman grafiğinin alanı — Alan yer değiştirmeyi verir. 17:33
• İvme-zaman grafiğinin alanı — Alan hızdaki değişimi (Δv) verir; hızın kendisini söylemez. 9:47
• Ortalama hız ve ortalama sürat — Ortalama hız toplam yer değiştirmenin zamana bölümüdür; ortalama sürat ise alınan toplam yolun zamana bölümüdür. 7:04

Ekrandaki ayrıntılar

• Ortalama hız tabelası — Kırmızı kutu içinde 60 km/h ve 30 km notu, tabeladaki sınır değeri gösteriyor.
• Güzergâh krokisi — Ankara, Afyon ve Antalya noktaları, otobüslerin izlediği yolun kroki üzerinde işaretlendiğini gösteriyor.
• Sürat göstergesi — I numaralı şıkta Oyaların arabasının sürat göstergesi, zamanında yetişme ihtimalini değerlendirmek için kullanılıyor.
• -2 m/s² değeri — İvme-zaman grafiğinde -2 m/s² değeri daire içine alınarak vurgulanıyor.

Kendini kontrol etmek için sorular