Neler yapabileceksin
- Düzgün çembersel hareketin sürat, hız ve ivme özelliklerini açıklayabilirsiniz.
- Periyot ve frekans arasındaki ters ilişkiyi kullanarak tur sayısı ve süre hesaplayabilirsiniz.
- Çizgisel hız, açısal hız ve yarıçap arasındaki bağıntıyı (v = ω·r) uygulayabilirsiniz.
- Sağ el kuralıyla açısal hız vektörünün yönünü belirleyebilirsiniz.
- Kasnak, kayış, çubuk ve dönen yüzey sorularında hız ve açısal hızları karşılaştırabilirsiniz.
Önce bilmen iyi olur
- Hız, sürat ve ivme kavramlarını bilmek.
- Yer değiştirme ve vektör kavramlarını bilmek.
- Temel dönüşüm ve oran-orantı işlemlerini yapabilmek.
- Basit makineler ve kasnak sistemlerini bilmek.
Müfredat
10 ders ve bir final projesi
- 1
Düzgün çembersel hareketin tanımı ve sabit olan büyüklük Ücretsiz
Düzgün çembersel hareketin sabit eksen etrafında sabit büyüklükte (sabit sürat) bir hızla dönme hareketi olduğunu öğreneceksin. Hız vektörünün büyüklüğünün (süratin) sabit kalırken yönünün sürekli değiştiğini ve bu yüzden hızın değiştiğini anlayacaksın.
2 alıştırma3 soru - 2
Periyot ve Frekans: Tur Süresi ile Tur Sıklığı Beyond Pass
Düzgün çembersel harekette bir tam turun süresi olan periyodu ve birim zamandaki tur sayısı olan frekansı öğreneceksin. Bu iki büyüklüğün birbirinin tersi olduğunu ve T·f = 1 bağıntısını kullanmayı göreceksin.
3 alıştırma3 soru - 3
Düzgün çembersel harekette hız ve ivme Beyond Pass
Düzgün çembersel harekette sürat ve periyodun sabit kaldığını, ama hız vektörünün sürekli yön değiştirdiği için hızın değiştiğini ve bu yüzden ivmenin sıfır olmadığını öğreneceksin. Bu fikri bir soru üzerinden test edeceksin.
2 alıştırma3 soru - 4
Frekans Örneği: Çamaşır Makinesinin Devri Beyond Pass
Dakikadaki devir sayısını saniyedeki devir sayısına (frekansa) çevirmeyi ve frekansla periyodun ters orantılı ilişkisini kullanarak periyodu bulmayı öğreneceksin. Örnek olarak bir çamaşır makinesinin kazanının frekansını ve periyodunu hesaplayacaksın.
1 formül3 alıştırma2 soru - 5
Periyot ve Frekans Örneği: K ve L Cisimleri Beyond Pass
Aynı süre içinde farklı yörüngelerde dönen iki cismin kaç tur atabildiğini ve periyot-frekans ilişkisini nasıl kuracağını öğreniyoruz. Çeyrek ve yarım turları tam tura tamamlayarak periyodu bulup frekansları oranlıyoruz.
2 formül3 alıştırma4 soru - 6
Çizgisel Hız ve Yörüngeye Teğet Olma Özelliği Beyond Pass
Çembersel harekette cismin anlık hızının (çizgisel hızın) her an yörüngeye teğet olduğunu öğreneceksin. Ayrıca çizgisel hızın büyüklüğünü 2πr/T ve 2πrf ifadeleriyle nasıl bulacağını göstereceğiz.
4 adım2 alıştırma3 soru - 7
Açısal Hız Tanımı ve Birimi Beyond Pass
Bu derste düzgün çembersel harekette açısal hızın ne olduğunu, yarıçap vektörünün birim zamanda taradığı açının radyan cinsinden değeri olarak nasıl tanımlandığını öğreneceksin. Ayrıca açısal hızın birimini (rad/s), periyotla ilişkisini (ω = 2π/T) ve çizgisel hızla bağını (υ = ω·r) kavrayacaksın.
3 formül3 alıştırma4 soru - 8
Açısal Hızın Frekansla İlişkisi ve Sağ El Kuralı Beyond Pass
Bu derste açısal hızın birimini, periyot ve frekansla ilişkisini (ω = 2π/T = 2πf) öğreneceksin. Ayrıca açısal hız vektörünün yönünü sağ el kuralıyla nasıl bulacağını göreceksin.
3 formül3 alıştırma4 soru - 9
Çizgisel Hız ile Açısal Hız Arasındaki Bağıntı Beyond Pass
Düzgün çembersel harekette açısal hız ile çizgisel hız arasındaki v = ω·r bağıntısını öğreneceksiniz. Bu bağıntıyla bir çubuk üzerindeki noktaların çizgisel ve açısal hızlarını karşılaştırmayı çözeceksiniz.
2 formül3 alıştırma3 soru - 10
Dönel Kavşakta Araba: Periyot ve Açısal Hız Beyond Pass
Çembersel harekette periyot, çizgisel hız ve açısal hız arasındaki ilişkiyi, 3 metrelik dönel kavşaktaki bir araba örneğiyle hesaplamayı öğreneceksin. Ayrıca açısal hızın yönünü sağ el kuralıyla bulmayı ve kasnak örneğinde hızları karşılaştırmayı göreceksin.
3 formül3 alıştırma4 soru
Final projesi
Lunapark Dönme Dolabı ve Kasnak Sistemi Hesap Defteri
Bir lunapark dönme dolabı ile onu döndüren iki kasnaklı bir kayış düzeneği için sürat, periyot, frekans, açısal hız ve çizgisel hız değerlerini hesaplayan bir "hesap defteri" hazırla. Amacın, bu dersteki tüm bağıntıları tek bir senaryoda birleştirip hangi büyüklüğün sabit, hangisinin değişken olduğunu açıklamaktır.
7 görev Beyond Pass ile açılır.
Ücretsiz önizleme · 1. dersin tamamı
Düzgün çembersel hareketin tanımı ve sabit olan büyüklük
Düzgün çembersel hareketin sabit eksen etrafında sabit büyüklükte (sabit sürat) bir hızla dönme hareketi olduğunu öğreneceksin. Hız vektörünün büyüklüğünün (süratin) sabit kalırken yönünün sürekli değiştiğini ve bu yüzden hızın değiştiğini anlayacaksın.
Videonun yanında çiz ve yaz.
Fikir
Çembersel hareket, bir cismin bir nokta (merkez) etrafında dönmesidir. Bisiklet tekerleği, pervane, matkap ucu, hatta araba kadranındaki ibre bu harekete örnektir. Fizikte bir hareket konusunda "düzgün" kelimesi geçiyorsa, bir şeyin sabit kaldığını anlamalısın. Düzgün doğrusal harekette hız sabitti; düzgün hızlanan harekette ivme sabitti.
Düzgün çembersel hareket, bir hareketin sabit bir eksen etrafında, sabit büyüklükte bir hızla dönmesidir. Burada sabit kalan şey süratin büyüklüğüdür. Video, iple bağlı bir tenis topu örneğini verir: top sürtünmesiz bir masada 10 m/s hızla döndürülürse, yarım tur attığında da, bir tur attığında da hız büyüklüğü hâlâ 10 m/s ise bu düzgün çembersel harekettir.
Video burada bilerek "hız" yerine "sürat" der. Çünkü hız vektöreldir: hem büyüklüğü hem yönü vardır. Çembersel harekette hızın büyüklüğü (sürat) sabit olsa bile yönü sürekli değişir. Örneğin hız vektörü önce Doğu'yu, sonra Güney'i, Batı'yı, Kuzey'i gösterir ve tekrar Doğu'yu gösterir. Yön değiştiği için hız değişir.
Bu nedenle düzgün çembersel harekette sürat sabittir ama hız sabit değildir. Hız değiştiği için cisim bir ivmelidir; bu ivmenin yönü merkeze doğrudur. Bu ivme, hızın yönünü değiştirir ama büyüklüğünü değiştirmez.
Ana noktalar
- Düzgün çembersel hareket: sabit eksen etrafında, sabit büyüklükte (sabit sürat) bir hızla dönme hareketidir. 1:07
- Düzgün lafı geçen her hareket konusunda sabit olan bir büyüklük vardır; burada sabit olan sürattir. 0:44
- Hız vektöreldir; çembersel harekette büyüklüğü sabit olsa bile yönü sürekli değişir. 1:58
- Sürat sabit olduğu halde hız değiştiği için düzgün çembersel hareket ivmelidir. 2:08
- Hız vektörü her an çembere teğettir ve hareket yönünü gösterir. 1:07
Alıştırma
Sürtünmesiz bir masada iple bağlı bir top düzgün çembersel hareket yapıyor. Sürati 10 m/s'dir. Top 2 tur attığında sürati kaç m/s'dir?
İpucu
Düzgün çembersel harekette sürat sabittir; tur sayısı süratı değiştirmez.
Çözüm
- Düzgün çembersel harekette sürat sabittir.
- Tur sayısı süratin büyüklüğünü değiştirmez.
- Dolayısıyla 2 tur sonra da sürat 10 m/s'dir.
10 m/s
Düzgün çembersel harekette sürat sabit olduğu halde neden hızın değiştiğini kendi cümlelerinle açıkla.
İpucu
Hız vektörünün hem büyüklüğü hem yönü olduğunu düşün.
Çözüm
- Hız vektörü büyüklük ve yönden oluşur.
- Sürat (büyüklük) sabit kalır ama cismin hareket yönü sürekli değişir.
- Yön değiştiği için hız vektörü değişir ve bu da bir ivme demektir.
Sürat sabit kalsa da hız vektörünün yönü sürekli değiştiği için hız değişir.
Karalama defterinde
Bir daire çiz, merkezine O harfini koy. Çember üzerinde dört nokta seç ve her birinde hız vektörünü (çembere teğet, aynı uzunlukta) çiz. Vektörlerin uzunlukları eşit, yönleri farklı olsun.
Test
Düzgün çembersel harekette sabit kalan büyüklük hangisidir?
- Hız vektörü
- Sürat (hız vektörünün büyüklüğü)
- Hız vektörünün yönü
- Konum
Cevabı göster
B. Sürat (hız vektörünün büyüklüğü) · Video, düzgün çembersel harekette sürat sabittir der. Hız vektörünün yönü ise sürekli değişir.
1:49 o anı izleDüzgün çembersel harekette hız neden değişir?
- Sürat arttığı için
- Sürat azaldığı için
- Yönü sürekli değiştiği için
- Kütle değiştiği için
Cevabı göster
C. Yönü sürekli değiştiği için · Hız vektörü yön değiştirdiği için hız değişir; sürat ise sabit kalır.
2:07 o anı izleHangisi düzgün çembersel hareket için doğru tanımdır?
- Sabit eksen etrafında, sabit büyüklükte bir hızla dönme
- Düz bir çizgide sabit hızla gitme
- Sabit ivmeyle hızlanma
- Yalnızca yavaşlayarak durma
Cevabı göster
A. Sabit eksen etrafında, sabit büyüklükte bir hızla dönme · Düzgün çembersel hareket, bir hareketin sabit bir eksen etrafında sabit büyüklükte bir hızla dönmesidir.
1:07 o anı izle
2–10. dersler ve final projesi
Beyond Pass ile açılırlar: her kursun her dersi, eksiksiz. Tek ödeme: 90 gün için $14.99 ya da bir yıl için $29. Abonelik yok.
Beyond, Özcan Aykın FİZİK kanalının “Temel Kavramlar | Düzgün Çembersel Hareket | 88 Günde AYT Fizik Kampı | 36. Gün | 2026” videosundan yaptı. Video YouTube’un kendi oynatıcısında oynar. YouTube’da izle · Bütün dersler